Με την τροποποίηση της σχετικής Νομοθεσίας, τα προσόντα διαφοροποιούνται για τα πρόσωπα που διαμένουν στη Κυπριακή Δημοκρατία και επιθυμούν να αποκτήσουν κυπριακή υπηκοότητα με πολιτογράφηση στο πλαίσιο απασχόλησης υψηλής ειδίκευσης σε εταιρείες ξένων συμφερόντων. Ο Περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμος του 2002 (Ν. 141(I)/2002) έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του πλαισίου πολιτογράφησης και την προσαρμογή του στις σύγχρονες ανάγκες της οικονομίας, ιδίως ως προς την προσέλκυση ταλαντούχου ανθρώπινου δυναμικού και εξειδικευμένων επαγγελματιών. Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν με τους τροποποιητικούς Νόμους 149(Ι)/2023 και 76(Ι)/2024 διαφοροποίησαν ουσιωδώς το προηγούμενο καθεστώς, θέτοντας συγκεκριμένες προϋποθέσεις και διαδικασίες αναφορικά με τη γνώση της ελληνικής γλώσσας, την παραμονή στη Δημοκρατία και την κοινωνική ενσωμάτωση των αιτητών.
Το νομοθετικό πλαίσιο προνοεί γενικά ότι για σκοπούς πολιτογράφησης απαιτούνται επτά έτη νόμιμης διαμονής εντός δεκαετίας και δώδεκα μήνες συνεχούς διαμονής πριν από την υποβολή αίτησης για πολιτογράφηση, με δυνατότητα απουσίας έως ενενήντα ημερών, ενώ πριν από τις πρόσφατες τροποποιήσεις δεν υπήρχε ειδική διαδικασία αναφορικά με πρόσωπα υψηλής εξειδίκευσης. Με την τροποποίηση 149(Ι)/2023, ο νομοθέτης θέσπισε ειδική διαδικασία για απόκτηση κυπριακής υπηκοότητας με πολιτογράφηση για πρόσωπα που διαμένουν στη Δημοκρατία με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης, δηλαδή για πρόσωπα που εργάζονται σε εταιρείες ξένων συμφερόντων εγγεγραμμένες στο Μητρώο Εταιρειών Ξένων Συμφερόντων μέσω της Μονάδας Διευκόλυνσης Επιχειρήσεων του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας.
Σύμφωνα με το άρθρο 111Β(2) του Περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου του 2002 (Ν. 141(I)/2002), όπως τροποποιήθηκε με τον Ν. 149(I)/2023 και δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 19/12/2023, τα προσόντα διαφοροποιούνται για τα πρόσωπα που διαμένουν στη Δημοκρατία με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης σε εταιρείες ξένων συμφερόντων, καθώς και για τα μέλη των οικογενειών τους. Οι εταιρείες αυτές καθορίζονται με την Απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αριθμό 92.018 ημερομηνίας 15/10/2021, η οποία αφορά τη νέα στρατηγική για την προσέλκυση εταιρειών για δραστηριοποίηση ή/και επέκταση των δραστηριοτήτων τους στην Κυπριακή Δημοκρατία και ρυθμίζεται μέσω της Μονάδας Διευκόλυνσης Επιχειρήσεων. Η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε υπέρ της τροποποίησης του Νόμου με τον Τροποποιητικό Νόμο 149(Ι)/2023 και μεταγενέστερα με τον Τροποποιητικό Νόμο 76(Ι)/2024, ο οποίος επικαιροποίησε επιμέρους διαδικαστικές ρυθμίσεις και τέθηκε σε ισχύ στις 16/05/2024.
Η περίοδος νόμιμης διαμονής μειώθηκε σε τέσσερα (4) έτη για πρόσωπα που κατέχουν πιστοποιητικό γνώσης ελληνικής γλώσσας επιπέδου Α2 και σε τρία (3) έτη για πρόσωπα που κατέχουν πιστοποιητικό επιπέδου Β1, σύμφωνα με το Κοινό Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Αναφοράς για τις Γλώσσες. Η γνώση της ελληνικής γλώσσας αποδεικνύεται μέσω γραπτής και προφορικής εξέτασης που διεξάγεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και εναλλακτικά μέσω απολυτηρίου ή ακαδημαϊκού τίτλου σπουδών από εκπαιδευτικό ίδρυμα στο οποίο η ελληνική είναι η γλώσσα διδασκαλίας. Επιπλέον, καθιερώνεται υποχρέωση επαρκούς γνώσης των βασικών στοιχείων της κυπριακής πολιτικής και κοινωνικής πραγματικότητας, η οποία αξιολογείται από τριμελή επιτροπή και απαιτείται ποσοστό επιτυχίας ίσο ή μεγαλύτερο του 60%, καθώς και προϋπόθεση οικονομικής αυτάρκειας με ελάχιστο μεικτό μηνιαίο εισόδημα ύψους €2.500 και εξασφάλιση κατάλληλης κατοικίας.
Σημαντική καινοτομία αποτελεί επίσης η δυνατότητα ταυτόχρονης υποβολής αιτήσεων πολιτογράφησης από τα μέλη της οικογένειας του αιτητή, εφόσον πληρούν τα ίδια κριτήρια. Τα ανήλικα τέκνα των αιτητών που ενηλικιώνονται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας μπορούν να υποβάλουν αίτηση αμέσως μετά την πολιτογράφηση των γονέων τους, εφόσον διαθέτουν λευκό ποινικό μητρώο.
Συνοψίζοντας, με τους Τροποποιητικούς Νόμους149(Ι)/2023 και 76(Ι)/2024, ο νομοθέτης εντάσσει τον σκοπό του στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη δημιουργία ενός ταχύτερου και αντικειμενικού πλαισίου πολιτογράφησης με σαφή κριτήρια, διασφάλιση αξιοκρατίας στη διαδικασία πιστοποίησης γλωσσομάθειας και πρόνοιες για την οικογενειακή ενότητα. Το νέο πλαίσιο περαιτέρω προβλέπει διαδικασία ταχείας εξέτασης αιτήσεων διάρκειας έως οκτώ μηνών κατόπιν καταβολής κυβερνητικού τέλους ύψους €5.000. Το εκσυγχρονισμένο αυτό πλαίσιο ενισχύει την προσπάθεια της Κυπριακής Δημοκρατίας να αποτελέσει ελκυστικό προορισμό για υψηλά ειδικευμένους επαγγελματίες και εταιρείες ξένων συμφερόντων, συμβάλλοντας παράλληλα στη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής.
Ιωάννης Κολιαντρής