Η λειτουργία του Διοικητικού Δικαστηρίου της Κυπριακής Δημοκρατίας, είναι να ελέγχει τη νομιμότητα των αποφάσεων της Διοίκησης. Με άλλα λόγια, αυτό σημαίνει ότι το Διοικητικό Δικαστήριο δεν αντικαθιστά τη Διοίκηση ούτε αποφασίζει σχετικά με το ποια είναι η σωστή απόφαση, σε σχέση με την υπόθεση. Αντιθέτως, οι αποφάσεις για ζητήματα όπως η οριοθέτηση ζωνών για παράδειγμα, ανήκουν αποκλειστικά στην αρμόδια διοικητική αρχή, η οποία διαθέτει ευχέρεια και εξειδικευμένη γνώση.
Ο ρόλος του Διοικητικού Δικαστηρίου, εστιάζει στον έλεγχο του κατά πόσο η διοικητική απόφαση ελήφθη σύμφωνα με τις αρχές του Διοικητικού δικαίου, και εντός των ορίων της νομιμότητας. Εξετάζεται μεταξύ άλλων, εάν η Διοίκηση πραγματοποίησε κατάλληλη και πλήρη έρευνα των πραγματικών στοιχείων, εάν η Διοίκηση έλαβε υπόψη όλα τα σημαντικά δεδομένα που της παρουσιάστηκαν, εάν η απόφαση της είναι επαρκώς αιτιολογημένη και τέλος, αν η απόφαση της Διοίκηση ελήφθη χωρίς πλάνη σχετικά με τα γεγονότα.
Αναφορικά με την απόφαση στην υπόθεση PHOTOS KARSERAS MANHATTAN PROPERTIES AND DEVELOPERS AND INVESTMENTS LTD κ.α. ν. ΔΙΕΥΘΥΝΤΗ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙΚΗΣΕΩΣ κ.α., Συνεκδ. Υποθ. αρ. 473/2017, 600/2017 και 601/2017, ημερομηνίας 11 Μαΐου 2026, η ανωτέρω περίπτωση αφορά τρείς συνεκδικαζόμενες προσφυγές, οι οποίες στρέφονται κατά της απόφασης της Διοίκησης να απορρίψει τις ενστάσεις ιδιοκτητών γης στο πλαίσιο της αναθεώρησης των πολεοδομικών ζωνών της Κοινότητας Κουκλιών στην επαρχία Πάφου. Οι Αιτητές, ήτοι οι ιδιοκτήτες γης, αμφισβητούν την νομιμότητα και την ορθότητα της οριστικοποίησης των ζωνών, ισχυριζόμενοι ότι τα ακίνητα τους δεν εκτιμήθηκαν σωστά και ότι παρέμειναν σε μη αναπτυξιακές ζώνες παρά τα ιδιαίτερα και μοναδικά τους χαρακτηριστικά, τη θέση τους, καθώς και τις προοπτικές ανάπτυξης της περιοχής. Πιο συγκεκριμένα , παρέμειναν εκτός οικιστικών ζωνών, αντί να ενταχθούν σε οικιστικές, εμπορικές ή τουριστικές ζώνες.
Ήταν η θέση των Αιτητών ότι τα ακίνητα τους περιβάλλονταν από οικιστικές ζώνες, είχαν πρόσβαση σε υποδομές, σε δημόσιο δρόμο και σε καμία περίπτωση δεν αποτελούσαν μέρος του αρχαιολογικού χώρου των Κουκλιών. Σημειώνετε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, υπήρχαν και προηγούμενες διοικητικές πράξεις, όπως παλαιότερες κυβερνητικές αποφάσεις, που διαμόρφωναν λογικές και εύλογες προσδοκίες για την μη παραμονή του ακινήτου στο ίδιο πολεοδομικό καθεστώς. Παρατίθεται απόσπασμα από την εν λόγω απόφαση:
« Η ΕΜΕ εισηγήθηκε κατά πλειοψηφία (Έπαρχος Πάφου και Πρόεδρος της Ένωσης Κοινοτήτων Πάφου) την ικανοποίηση της ένστασης και ένταξη μέρους του επίδικου τεμαχίου σε Εμπορική Ζώνη:
«έτσι ώστε η πολεοδομική ρύθμιση να εναρμονιστεί με τον τίτλο ιδιοκτησίας του τεμαχίου στον οποίο το τεμάχιο αναφέρεται ως «Χωράφι – Χώρος για Εμπορικό Κέντρο» χαρακτηρισμός ο οποίος προέκυψε από παλαιότερη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου.». …»
Το Δικαστήριο κλήθηκε να εξετάσει κατά πόσο η Διοίκηση, που στην προκειμένη περίπτωση ήταν ο Διευθυντής Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, καθώς και ο Υπουργός Εσωτερικών της Δημοκρατίας, ενήργησε εντός των ορίων της διακριτικής της εξουσίας και σύμφωνα με τις αρχές της δέουσας έρευνας και της επαρκούς αιτιολογίας.
Η Διοίκηση όπως έχει προαναφερθεί, απέρριψε τις ενστάσεις, ενστάσεις τις οποίες υπέβαλαν οι ιδιοκτήτες, ήτοι οι Αιτητές των προαναφερθέντων προσφυγών, ενώπιον της Διοίκησης, υποστηρίζοντας ότι δεν είναι αναγκαία περισσότερη επέκταση οικιστικών ζωνών, καθώς οι υπάρχουσες είναι επαρκείς, για τις ανάγκες της κοινότητας και ότι «έχει υιοθετηθεί καθολικά και ως πολιτική του κράτους ο κανόνας ότι δεν επεκτείνονται οι υφιστάμενες ζώνες (για παράδειγμα οι οικιστικές) πριν αυτές κορεστούν.»
Ωστόσο, το Διοικητικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η διαδικασία που οδήγησε στην εν λόγω απόφαση είχε σημαντικές και σοβαρές ατέλειες. Συγκεκριμένα, έκρινε ότι δεν έγινε επαρκής εξέταση των ενστάσεων των Αιτητών, ούτε λήφθηκαν ουσιαστικά υπόψη σημαντικά πραγματικά στοιχεία και γεγονότα που είχαν παρουσιαστεί ενώπιον της Διοίκησης. Μεταξύ αυτών ήταν η αύξηση του πληθυσμού της κοινότητας, καθώς και οι αναπτυξιακές δυνατότητες της περιοχής.
Το Διοικητικό Δικαστήριο επεσήμανε ότι, αν και η πολεοδομική κρίση ανήκει κυρίως στη Διοίκηση και δεν μπορεί ούτε επιτρέπεται να υποκατασταθεί από το Δικαστήριο, η εφαρμογή αυτής της εξουσίας απαιτεί κατάλληλη έρευνα και ικανοποιητική αιτιολόγηση. Στην προκειμένη περίπτωση, διαπιστώθηκε ότι οι αιτιολογίες που παρουσιάστηκαν δεν ήταν επαρκώς τεκμηριωμένες. Ήταν η θέση του Διοικητικού Δικαστηρίου, ότι οι συνεκδικαζόμενες προσφυγές «θα πρέπει να επιτύχουν λόγω έλλειψης δέουσας έρευνας και αιτιολογίας.».
Επιπλέον, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι σε ορισμένα σημεία η Διοίκηση παρουσίασε εισηγήσεις για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της δικαστικής διαδικασίας, τα οποία δεν είχαν παρουσιαστεί ούτε χρησιμοποιηθεί ως βάση της αρχικής διοικητικής απόφασης, γεγονός που συνιστά απαράδεκτη εκ των υστέρων αιτιολογία.
Συμπερασματικά, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Διοίκηση δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση της για κατάλληλη έρευνα και ικανοποιητική αιτιολόγηση, με συνέπεια η απόρριψη των ενστάσεων που υπέβαλαν οι ιδιοκτήτες ενώπιον της Διοίκησης, να είναι νομικά πλημμελής. Ως εκ τούτου, ακύρωσε την προσβαλλόμενη απόφαση ως προς τα επίδικα τεμάχια και επιδίκασε δικαστικά έξοδα υπέρ των Αιτητών.
Τονίζεται το γεγονός ότι η εν λόγω απόφαση, δεν ανατρέπει τον πολεοδομικό σχεδιασμό ως τέτοιο, αλλά επιβεβαιώνει τον αυστηρό δικαστικό έλεγχο της διοικητικής διαδικασίας. Ακόμη και σε πολεοδομικά ζητήματα, η Διοίκηση έχει υποχρέωση να εξετάζει πλήρως τα δεδομένα και στοιχεία κάθε υπόθεσης και να αιτιολογεί με σαφήνεια και συγκεκριμένα γιατί απορρίπτει τις οποιεσδήποτε ενστάσεις.
Εν κατακλείδι, σημειώνεται ότι σε περιπτώσεις όπου το Διοικητικό Δικαστήριο ακυρώνει μια διοικητική απόφαση λόγω παράβασης των αρχών της δέουσας έρευνας, της επαρκούς αιτιολόγησης ή άλλης νομικής πλημμέλειας, όπως στην προαναφερόμενη απόφαση, η Διοίκηση έχει νομική υποχρέωση να συμμορφωθεί πλήρως με την ακυρωτική απόφαση. Αυτό συνεπάγεται με το ότι η Διοίκηση οφείλει να επανεξετάσει το ζήτημα εκ νέου, λαμβάνοντας υπόψη το σκεπτικό του Δικαστηρίου, και να εκδώσει νέα διοικητική πράξη, η οποία αυτή τη φορά πρέπει να είναι πλήρως αιτιολογημένη και τεκμηριωμένη, και η οποία να βασίζεται σε επαρκή έρευνα και να συμμορφώνεται με τις αρχές του διοικητικού δικαίου.
Η επανεξέταση δεν αποτελεί μια απλή τυπική ενέργεια, αλλά μια σημαντική και ουσιαστική συμμόρφωση με την ακυρωτική απόφαση, καθώς η Διοίκηση δεσμεύεται από τα νομικά ευρήματα του Δικαστηρίου. Σε περίπτωση όπου, η Διοίκηση παραλείψει να συμμορφωθεί, ήτοι να επανεξετάσει την ακυρωτική απόφαση της, τότε, ο διοικούμενος, έχει το δικαίωμα να προσφύγει και πάλι στο Διοικητικό Δικαστήριο. Στην περίπτωση αυτή, η νέα προσφυγή θα σχετίζεται πλέον με τη μη συμμόρφωση, ήτοι, με τη μη τήρηση της Διοίκησης, και όχι με την αρχική απόφαση που έχει ήδη ακυρωθεί.